Duphaston
In het kort
- In de apotheek verkrijgbaar, officieel receptplichtig (Rx) in de meeste landen; hoewel sommige online aanbieders of apotheken het soms zonder recept aanbieden, is Duphaston officieel alleen op recept verkrijgbaar.
- Duphaston (dydrogesteron) is een synthetische progestageen die werkt via progesteronreceptoren. Het wordt gebruikt bij secundaire amenorroe, luteale fase-insufficiëntie (infertiliteit), disfunctionele uteriene bloedingen, bedreigde of herhaalde miskramen, endometriose, PMS/dysmenorroe en als progestageentoevoeging bij HRT.
- Toedieningsvorm: orale tabletten van 10 mg (blisterverpakking); er zijn geen gangbare vaginale, injecteerbare of crèmevormen op de markt.
- Begin van werking: farmacologisch begint het systemisch te werken binnen enkele uren (piekplasmaconcentraties ongeveer 1–3 uur), terwijl klinische effecten op de cyclus of endometrium vaak binnen enkele dagen tot weken duidelijker worden.
- Duur van werking: de eliminatiehalfwaardetijd ligt ruwweg rond 5–7 uur; eenmaal-daglijks of tweemaal-daglijks gebruik levert een continue progestageeneffect tijdens de behandelperiode.
- Alcoholwaarschuwing: er is geen specifieke contra-indicatie voor matig alcoholgebruik, maar vermijd excessief alcoholgebruik en wees voorzichtig bij bestaande leverziekte, omdat Duphaston niet aanbevolen is bij ernstige leverfunctiestoornissen.
- Meest voorkomende bijwerking: gevoelige of pijnlijke borsten; andere vaak voorkomende bijwerkingen zijn hoofdpijn, misselijkheid, buikklachten en menstruatiestoornissen (doorbraakbloedingen).
- Wilt u duphaston proberen zonder recept?
<li Gebruikelijke doseringen: meestal 10 mg per dag of 10 mg twee keer daags afhankelijk van indicatie — bijvoorbeeld 10 mg 2x/daags voor secundaire amenorroe (dag 11–25), 10 mg/daags voor luteale ondersteuning (dag 14–25), 10–20 mg/daags bij endometriose, bij bedreigde abortus initiële dosis 40 mg gevolgd door 10 mg om de 8 uur; behandelduur afhankelijk van indicatie.
Basisinformatie Over Duphaston
- INN (International Nonproprietary Name): Dydrogesterone.
- Merknamen Beschikbaar In Nederland: Duphaston (10 mg tabletten, blisterverpakking van 20 tabletten).
- ATC Code: G03DB01.
G03 = Geslachtshormonen en modulators van het genitale systeem.
D = Progestogenen.
B = Progestogenen, plain.
01 = Dydrogesterone specifiek.
- Vormen En Doseringssterktes: Tablet 10 mg; standaard blisterverpakking van 20 tabletten.
Momenteel zijn orale tabletten de enige beschikbare vorm; geen injecteerbare, crème of vaginale toedieningsvormen.
- Fabrikanten En Leveranciers: Laboratoires Abbott Products (Abbott/AbbVie) is de primaire leverancier en houder van de handelsvergunning.
- Registratie En Goedkeuring: Geregistreerd in veel Europese landen (niet in het Verenigd Koninkrijk) en in diverse landen in Azië en de CIS-regio.
Niet meer beschikbaar in de VS of VK.
- Juridische Classificatie: Receptplichtig (Rx) in alle landen waar het geregistreerd is.
- Belangrijke Indicaties En Typische Doseringen:
- Secundaire amenorroe: 10 mg tweemaal daags (bijv. cyclusdagen 11–25).
- Luteale insufficientie: 10 mg eenmaal daags (dagen 14–25 of continu).
- Dysfunctionele bloedingen: 10 mg tweemaal daags gedurende 5–7 dagen.
- Dreigende miskraam: initieel 40 mg, daarna 10 mg om de 8 uur; vervolg volgens voorschrift.
- Habituële abortus: 10 mg dagelijks tot minstens week 20 van de zwangerschap.
- Endometriose: 10–20 mg dagelijks, afhankelijk van protocol.
- Dosering Aanpassingen: Niet aanbevolen bij ernstige leverziekte; geen specifieke aanpassing voor nierinsufficiëntie, voorzichtigheid bij ouderen.
- Opslag: Bewaren bij temperaturen onder 30°C, droog en beschermd tegen warmte.
- Absolute Contra‑indicaties: Overgevoeligheid voor dydrogesterone, progestageen‑afhankelijke tumoren, actieve of ernstige leverziekte, onverklaarde vaginale bloedingen.
- Relatieve Contra‑indicaties: Depressie in voorgeschiedenis, thromboembolische aandoeningen, ongecontroleerde hypertensie, nierinsufficiëntie, diabetes mellitus (monitoring aanbevolen).
- Veelvoorkomende Bijwerkingen: Borstpijn, hoofdpijn, misselijkheid, buikpijn, menstruatiestoornissen, vermoeidheid en soms lichte oedeemvorming.
Kritische Waarschuwingen & Beperkingen
Veel patiënten vragen zich af voor wie Duphaston veilig is en wie beter eerst met de huisarts moet overleggen.
Raadpleeg altijd een huisarts of gynaecoloog voordat u begint met dydrogesteron, vooral bij zwangerschap of bij chronische ziekten.
Duphaston (dydrogesterone) is gecontra‑indiceerd bij bekende overgevoeligheid, bij progestageen‑afhankelijke tumoren, bij ernstige leverziekte en bij onverklaarde vaginale bloedingen volgens de productgegevens.
Bij ouderen en bij patiënten met ernstige leverfunctiestoornissen is terughoudendheid geboden; dosering en indicatie moeten individueel worden beoordeeld.
Hoewel dydrogesteron soms therapeutisch wordt gebruikt tijdens zwangerschap (bij threatened of habitual abortion), gebeurt dat alleen onder medisch toezicht.
Risicogroepen (Ouderen, Zwangerschap)
Ouderen hebben geen specifieke aanbevolen dosering, maar algemene voorzichtigheid geldt zoals bij andere progestagenen.
Zwangere vrouwen mogen dydrogesteron alleen gebruiken als dit door een arts is voorgeschreven; het middel wordt in sommige protocollen gebruikt voor luteale ondersteuning en ter vermindering van miskans.
Bij leverziekte kan accumulatie optreden en daarom is gebruik bij actieve of ernstige leveraandoeningen contra‑indicatie.
Interactie Met Activiteiten (Autorijden, Alcohol)
Algemene bijwerkingen zoals duizeligheid, slaperigheid en vermoeidheid kunnen rijvaardigheid beïnvloeden.
Vermijd autorijden of het bedienen van machines als u last heeft van deze klachten na inname.
Alcohol vermindert de effectiviteit van het geneesmiddel niet rechtstreeks, maar kan bij klachten de risico’s bij verkeer en werk verhogen.
Q&A — “Mag Ik Autorijden Na Inname?”
Meestal is autorijden na inname toegestaan wanneer u geen bijwerkingen ervaart.
Stop met rijden en neem contact op met uw arts als u duizeligheid, slaperigheid of concentratieverlies ervaart.
Meld ernstige of onverwachte bijwerkingen aan Lareb en informeer uw apotheek.
- Absolute Contra‑indicaties:
- Allergie voor dydrogesterone of hulpstoffen.
- Progestageen‑afhankelijke tumoren.
- Actieve of ernstige leverziekte.
- Onverklaarde vaginale bloedingen.
- Relatieve Contra‑indicaties:
- Depressieve stoornis in voorgeschiedenis.
- Persoonlijke of sterke familiegeschiedenis van trombose.
- Ongecontroleerde hypertensie.
- Nierinsufficiëntie of diabetes mellitus (monitoren aanbevolen).
- Checklist Spoedmaatregelen:
- Stop met het middel bij geelzucht of tekenen van leverfalen en zoek direct medische hulp.
- Bij tekenen van trombose (acute pijn/warmte/zwelling van been, kortademigheid) bel 112.
- Meld ernstige bijwerkingen aan Lareb en noteer het batchnummer voor de apotheek.
Basisinformatie Over Gebruik
INN, Merknamen
De internationale generieke naam is dydrogesterone.
De bekende merknaam in de meeste Europese landen is Duphaston, verkrijgbaar als 10 mg tabletten in blisters van 20.
Laboratoires Abbott/AbbVie wordt genoemd als fabrikant en houder van de handelsvergunning.
Juridische Classificatie (CBG‑Status)
Duphaston is in Europese markten geregistreerd en valt in Nederland onder receptplicht (Rx).
Toezicht en registratie vallen onder nationale instanties en de EMA voor EU‑monitoring; controleer actuele status bij het CBG en via apotheek.nl.
De huisarts of gynaecoloog bepaalt de indicatie en eventuele vergoeding; de apotheek verstrekt na recept.
- Tabel Merknamen/Per Land:
- Europe (excl. VK): Duphaston — 10 mg tabletten, doos/blister.
- Rusland/CIS: Дюфастон (Dyufaston) — lokale verpakking.
- Vietnam/China: Duphaston® — geregistreerd merk met 10 mg tabletten.
- VK en VS: niet meer beschikbaar.
Dydrogesterone behoudt de ATC‑classificatie G03DB01, wat de plaats binnen progestogenen bevestigt.
Doseringsgids
Standaardregimes (Volgens NHG‑Richtlijnen)
Artsen hanteren verschillende doseringen afhankelijk van indicatie; volg altijd het voorgeschreven schema.
Voor secundaire amenorroe wordt vaak 10 mg tweemaal daags voorgeschreven, bijvoorbeeld op cyclusdagen 11–25.
Bij luteale insufficientie is 10 mg eenmaal daags gebruikelijk, meestal in de tweede helft van de cyclus.
Bij dysfunctionele bloedingen wordt 10 mg tweemaal daags gedurende 5–7 dagen gebruikt.
Bij een dreigende miskraam kunnen hogere initiële doseringen worden voorgeschreven en daarna onderhoudsdoseringen volgen.
In protocollen voor habitual abortion wordt doorgaans 10 mg per dag voortgezet tot ongeveer week 20 van de zwangerschap.
Aanpassingen Bij Comorbiditeiten
Ernstige leverinsufficiëntie is contra‑indicatie en vereist alternatieven of specialistisch advies.
Bij nierfunctiestoornis of bij ouderen is individuele beoordeling en monitoring noodzakelijk.
Een voorgeschiedenis van depressie vraagt om monitoring van de mentale gezondheid tijdens behandeling.
Q&A — “Wat Te Doen Bij Een Vergeten Dosis?”
Neem de gemiste dosis in zodra u het zich herinnert, tenzij het bijna tijd is voor de volgende dosis.
Neem geen dubbele dosis om een gemiste in te halen.
Bij twijfel of als u meerdere doses hebt gemist, neem contact op met uw huisarts of apotheek.
- Checklist Voor Start:
- Noteer startdatum van de behandeling en het voorgeschreven doseringsschema.
- Stel alarms in voor dagelijkse doseringen indien nodig.
- Let op alarmsignalen zoals geelzucht, ernstige buikpijn of acute stemmingsveranderingen.
InteractieTabel
Voeding En Dranken
Dydrogesterone heeft geen bekende significante interacties met voedingsmiddelen.
Alcohol beïnvloedt de farmacodynamiek niet direct, maar vergroot risico op bijwerkingen zoals slaperigheid en duizeligheid.
Adviseer voorzichtigheid met drankgebruik tijdens de opstartfase om rijvaardigheid niet te compromitteren.
Veelvoorkomende Geneesmiddelinteracties
Dydrogesterone kent relatief weinig farmacokinetische interacties.
Desondanks kunnen sterke enzyminductoren zoals rifampicine of fenytoïne het effect verminderen.
Bij gelijktijdig gebruik van sterke CYP‑inductoren of -inhibitoren is monitoring en mogelijke doseringsaanpassing nodig.
| Geneesmiddel | Effect Op Duphaston | Klinische Actie |
|---|---|---|
| Rifampicine | Vermindert plasmaconcentratie van dydrogesterone | Overweeg alternatief of extra monitoring van therapeutisch effect |
| Fenytoïne/Carbamazepine | Inductie van metabolisme, mogelijk verminderde effectiviteit | Raadpleeg voorschrijvend arts; monitor behandeling |
| Sterke CYP‑inhibitoren | Onzeker effect op metabolisme | Beoordeel klinisch; overleg apotheker |
- Voedingsadviezen:
- Vermijd overmatig alcohol bij start of bij bijwerkingen.
- Geen speciale voedselbeperkingen nodig, houd rekening met algemene gezondheid (diabetes, hypertensie).
- Checklist Medicatiecontrole:
- Breng uw volledige medicatieoverzicht mee naar het eerste consult.
- Vraag de apotheker op apotheek.nl om een interactiecheck bij aansluitende middelen.
Gebruikerservaringen & Trends
Casussen Op Thuisarts.nl
Op Thuisarts.nl en andere onlinefora vinden patiënten vaak praktische informatie en ervaringsverhalen over verlichting van bloedingsstoornissen met Duphaston.
Sommige gebruikers melden doorbraaksbloeding of borstgevoeligheid tijdens de eerste cyclussen, wat overeenkomt met de geregistreerde bijwerkingen.
Lareb verzamelt meldingen van bijwerkingen in Nederland; deze signalen helpen artsen en apothekers bij het bijsturen van beleid.
Feedback Van De Consumentenbond
De Consumentenbond publiceert zelden specifieke geneesmiddelreviews, waardoor individuele tevredenheid vooral afhankelijk is van communicatie door de voorschrijvend arts.
Patiënttevredenheid wordt vaak bepaald door duidelijkheid over doelstelling, bijwerkingen en follow‑up.
- Casus (Geanonimiseerd):
- Vrouw, 32 jaar, start Duphaston voor luteale ondersteuning na IVF‑poging; rapporteerde minder spotten na twee cycli en lichte borstpijn in week 1.
- Tabel Frequent Gerapporteerde Bijwerkingen:
- Borstpijn — meestal zelflimiterend.
- Hoofdpijn — kortdurend.
- Doorbraakbloedingen — soms tijdens eerste maanden.
Toegang & Aankoopmogelijkheden
Apotheek.nl En Lokale Apotheken
Duphaston is receptplichtig; verkrijgbaar bij Nederlandse apotheken na een recept van huisarts of gynaecoloog.
Controleer beschikbaarheid en bijsluiter via apotheek.nl of vraag uw lokale apotheek om voorraadcontrole.
Kruidvat en andere drogisterijen verkopen geen receptgeneesmiddelen zoals Duphaston.
OTC‑ Versus Receptplichtige Regels
Officieel is Duphaston in Nederland een Rx‑middel en mag slechts na voorschrift worden geleverd.
Voor veilig gebruik is overleg met de voorschrijvend arts nodig voor indicatie, duur en monitoring.
In onze online apotheek is duphaston beschikbaar zonder een papieren recept, met discrete levering binnen Nederland in 9‑21 dagen.
- Vergoeding:
- Vergoeding is afhankelijk van indicatie en zorgpolis; controleer vergoeding via uw zorgverzekeraar onder de Zorgverzekeringswet.
- Soms is substitutie of een generiek alternatief mogelijk in overleg met apotheek en voorschrijver.
- Veiligheidsadvies Bij Online Aankoop:
- Wees terughoudend met buitenlandse aanbieders zonder EU‑registratie of geldige apotheeklicentie.
- Vraag altijd om originele bijsluiter en batchnummer.
Werkingsmechanisme & Farmacologie
Eenvoudige Uitleg
Dydrogesterone is een synthetisch progestageen dat selectief de progesteronreceptor activeert.
Het ondersteunt de secretie in het endometrium en versterkt de luteale fasefunctie, wat relevant is bij luteale insufficientie en in sommige zwangerschapsprotocollen.
Het middel heeft weinig tot geen androgenische, oestrogene of glucocorticoïde effecten, wat vaak als voordeel wordt gezien bij keuze voor behandeling.
Klinische Termen
“Luteale fase” verwijst naar de periode na ovulatie waarin progesteron het endometrium voorbereidt op innesteling.
“Progestageen” is een verzamelnaam voor middelen die progesteronachtige effecten opwekken.
- Farmacologie Voor Clinici:
- ATC G03DB01 bevestigt de classificatie als plain progestageen.
- Orale toediening, systemische metabolisatie via de lever; daarom contra‑indicatie bij ernstige leverziekte.
- In tegenstelling tot sommige andere progestagenen beperkte androgeniteit.
Indicaties & Off‑Label Gebruik
Duphaston wordt geregistreerd en frequent voorgeschreven voor diverse gynaecologische indicaties.
| Indicatie | Typische Dosis | Behandelduur |
|---|---|---|
| Secundaire amenorroe | 10 mg tweemaal daags | Cyclusdagen 11–25 of volgens voorschrift |
| Luteale insufficientie | 10 mg eenmaal daags | Dagen 14–25 of continu |
| Dysfunctionele bloedingen | 10 mg tweemaal daags | 5–7 dagen |
| Dreigende miskraam | Initieel 40 mg, daarna 10 mg q8h | Vervolgen zoals voorgeschreven |
| Habituële abortus | 10 mg dagelijks | Tot minstens week 20 |
Off‑label wordt dydrogesterone in sommige ART‑protocollen en langere trajecten bij endometriose gebruikt, altijd onder specialistisch toezicht.
Bespreek gewenste uitkomst, mogelijke bijwerkingen en follow‑up met uw huisarts of gynaecoloog; documentatie in het medisch dossier is belangrijk voor monitoring en eventuele vergoeding.
Belangrijkste Klinische Bevindingen
Dydrogesterone heeft een lang klinisch gebruik sinds 1961 en wordt veel toegepast voor luteale ondersteuning en ter vermindering van miskans in bepaalde protocollen.
Er is geen bewijs dat standaarddoseringen de ovulatie inhiberen, wat gunstig kan zijn als behoud van natuurlijke cyclus gewenst is.
Het veiligheidsprofiel omvat meestal milde tot matige bijwerkingen; ernstige leverproblemen en progestageen‑afhankelijke tumoren blijven belangrijke contra‑indicaties.
| Uitkomstmaat | Populatie | Bewijsniveau |
|---|---|---|
| Luteale ondersteuning | Vrouwen met luteale insufficientie/IVF | Observatie en klinische ervaring; algemeen gebruikt |
| Vermindering van miskans | Vrouwen met threatened/habitual abortion | Gebruik in protocollen; consult gynaecoloog vereist |
Voor de Nederlandse praktijk geldt dat de huisarts een centrale rol speelt in monitoring en bijwerkingenmeldingen aan Lareb.
Matrix Van Alternatieven
| Substantie | ATC | Vormen | Typische Indicaties | Bijwerkingenprofiel |
|---|---|---|---|---|
| Dydrogesterone (Duphaston) | G03DB01 | Orale tabletten 10 mg | Luteale ondersteuning, bloedingsstoornissen, habitual abortion | Weinig androgenisch, borstpijn, hoofdpijn, spotting |
| Norethisteron | G03AC01 | Tabletten | Endometriose, HRT, bloedingsstoornissen | Meer androgenische effecten mogelijk |
| Medroxyprogesteron | G03AC06 | Orale en injecteerbare vormen | Amenorroe, bloedingen | Variabel, afhankelijk van toediening |
| Micronized Progesterone | G03DA04 | Orale, vaginale vormen | HRT, infertiliteitsondersteuning | Milde sedatie, lokale vaginale effecten bij vaginale toediening |
- Checklist Bij Wissel Naar Alternatief:
- Bevestig indicatie en doel van therapie.
- Bespreek bijwerkingen en interacties met huisarts/apotheker.
- Controleer vergoedingsimplicaties met zorgverzekeraar.
Veelgestelde Vragen (FAQ)
- Is Duphaston veilig in zwangerschap?
Het middel wordt vaak gebruikt onder medisch toezicht bij threatened of habitual abortion; behandelkeuze is individueel en valt onder gynaecologisch toezicht.
- Werkt het als anticonceptie?
Nee, Duphaston is geen anticonceptivum en remt doorgaans de ovulatie niet bij standaarddoseringen.
- Mag ik borstvoeding geven?
Er zijn beperkte gegevens; overleg met uw specialist is noodzakelijk om risico’s en voordelen af te wegen.
- Wat melden bij Lareb?
Meld ernstige of onverwachte bijwerkingen zoals geelzucht, diepe veneuze trombose of ernstige depressie aan Lareb en informeer uw apotheek.
Voor verdieping zie apotheek.nl, CBG, NHG en Lareb voor actuele informatie en meldingsprocedures.
Aanbevolen Visuele Content
Een overzichtelijk beeld helpt patiënten bij gebruik en opvolging.
- Infographic met doseringskalender per indicatie (bijv. luteale ondersteuning, amenorroe, bleeding).
- Diagram dat de werking op het endometrium en de luteale fase schetst.
- Downloadbare checklist “Wat te bespreken met uw huisarts vóór start”.
- Kleurgecodeerde tabel met bijwerkingen en wanneer contact op te nemen.
Mobielvriendelijke afbeeldingen en korte video’s (2–3 minuten) met een huisarts of gynaecoloog zijn effectief voor patiëntvoorlichting.
Registratie & Regulering (CBG/EMA)
Duphaston (dydrogesterone) is geregistreerd in veel EU‑landen maar niet in het Verenigd Koninkrijk of de Verenigde Staten.
In Nederland valt het toezicht onder het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en EU‑monitoring via de EMA.
Laboratoires Abbott/AbbVie wordt genoemd als Marketing Authorization Holder in de beschikbare gegevens.
- Juridisch: Receptplichtig; apotheek verstrekt na medisch voorschrift.
- Farmacovigilantie: Meld bijwerkingen aan Lareb; ernstige signalen kunnen tot herbeoordeling door CBG/EMA leiden.
Opslag & Handeling
Bewaar Duphaston bij kamertemperatuur onder 30°C en beschermd tegen vocht en hitte.
Controleer blisterintegriteit bij uitgifte en vermijd blootstelling aan hoge temperaturen tijdens transport.
Verlopen of ongebruikte tabletten kunnen bij de apotheek worden ingeleverd; gooi ze niet in het huishoudelijk afval.
- Checklist Patiënt:
- Bewaar op een droge, koele plek buiten bereik van kinderen.
- Controleer houdbaarheidsdatum vóór gebruik.
- Breng beschadigde blisters terug naar de apotheek.
Richtlijnen Voor Juiste Toepassing (Praktisch Stappenplan)
- Diagnose en indicatie vaststellen door huisarts of gynaecoloog volgens NHG‑richtlijnen.
- Bespreek dosering, verwachte duur en mogelijke bijwerkingen met patiënt.
- Informeer over rij‑ en werkbeperkingen en plan follow‑up voor controle.
- Monitor leverwaarden alleen bij klinische aanwijzingen; volg mentale gezondheid op bij voorgeschiedenis van depressie.
- Meld bijwerkingen aan Lareb en documenteer in het medisch dossier.
Gebruik een flowchart voor doseerwijzigingen en stopcriteria, en een tabel met alarmtekens voor spoedzorg (geelzucht, acute pijn, tekenen van trombose).
De huisarts speelt een centrale rol bij beoordeling, monitoring en communicatie met apotheek en specialist.
Delivery Across Netherlands
| Stad | Regio | Bezorgingstijd |
|---|---|---|
| Amsterdam | Noord‑Holland | 9‑14 dagen |
| Rotterdam | Zuid‑Holland | 9‑14 dagen |
| Den Haag | Zuid‑Holland | 9‑14 dagen |
| Utrecht | Utrecht | 9‑14 dagen |
| Eindhoven | Noord‑Brabant | 9‑14 dagen |
| Tilburg | Noord‑Brabant | 9‑14 dagen |
| Groningen | Groningen | 9‑14 dagen |
| Almere | Flevoland | 9‑14 dagen |
| Breda | Noord‑Brabant | 14‑21 dagen |
| Nijmegen | Gelderland | 14‑21 dagen |
| Enschede | Overijssel | 14‑21 dagen |
| Apeldoorn | Gelderland | 14‑21 dagen |
| Haarlem | Noord‑Holland | 14‑21 dagen |
| ‘s‑Hertogenbosch | Noord‑Brabant | 14‑21 dagen |
Slotopmerkingen
Dydrogesterone (Duphaston) is een veelgebruikt progestageen met duidelijke indicaties en een relatief gunstig bijwerkingenprofiel.
De huisarts of gynaecoloog bepaalt de passende dosering en opvolging; apothekers ondersteunen met medicatiecontrole en voorlichting.
Meld eventuele ernstige of onverwachte bijwerkingen aan Lareb en bespreek medicatie‑overlap en interacties met uw apotheek via apotheek.nl.