Largactil
In het kort
- In sommige apotheken is Largactil (chlorpromazine) verkrijgbaar zonder recept; officieel wordt het in veel landen als receptplichtig middel geregistreerd, dus controleer lokale regelgeving en de apotheek waar u koopt.
- Largactil wordt gebruikt voor de behandeling van schizofrenie en psychosen, manische episoden bij bipolaire stoornis, ernstige misselijkheid/braken, preoperatieve angst en kortdurend bij hinderlijke hik. Het werkt voornamelijk als een typisch antipsychoticum door blokkade van dopamine D2-receptoren en heeft ook antagonisme op serotonine- en histaminereceptoren.
- Gebruikelijke dosering: volwassenen vaak gestart met 25–100 mg 3×/dag, onderhoudsdoseringen variëren typisch tussen 200–800 mg/dag verdeeld over meerdere innames; voor misselijkheid 10–25 mg elke 4–6 uur; bij kinderen gewichtsgedoseerd (~0,5–0,55 mg/kg per dosis) en voorzichtig titreren.
- Toedieningsvormen: tabletten (10, 25, 50, 100, 200 mg), orale oplossing (bijv. 10 mg/mL) en injecteerbare oplossingen voor IM/IV gebruik (meestal 25 mg/mL).
- Begintijd: oraal meestal binnen 30–60 minuten merkbaar, intramusculair binnen ongeveer 10–30 minuten en intraveneus binnen enkele minuten.
- Werkingsduur: afhankelijk van dosis en toediening doorgaans ongeveer 8–24 uur per dosis; de eliminatiehalfwaardetijd is variabel (ongeveer 16–30 uur), waardoor dagelijkse of meerdagelijkse dosering nodig kan zijn.
- Alcoholwaarschuwing: vermijd alcohol tijdens gebruik van Largactil — combinatie verhoogt sedatie, verergert orthostatische hypotensie en kan ademhalingsdepressie of andere bijwerkingen versterken.
- De meest voorkomende bijwerking is slaperigheid/sedatie.
- Wilt u largactil zonder recept proberen?
Basisinformatie Over Largactil
- INN (Internationale Niet-Commerciële Naam): Chlorpromazine
- Merknamen Beschikbaar In Nederland: Niet gespecificeerd
- ATC Code: N05AA01
- Vormen En Doseringen: Tabletten 10 mg, 25 mg, 50 mg, 100 mg, 200 mg; orale oplossing (vaak 10 mg/mL); injectie 25 mg/mL
- Fabrikanten In Nederland: Niet gespecificeerd
- Registratiestatus In Nederland: Geregistreerd binnen de EU/EMA-context; specifieke nationale registratie niet gespecificeerd
- OTC / Rx Classificatie: Voorschriftplichtig (Rx) in alle jurisdicties
Kritische Waarschuwingen & Beperkingen
Risicogroepen (Ouderen, Zwangerschap)
- Ouderen: verhoogde mortaliteit bij patiënten met dementie-gerelateerde psychose; start laag en monitor intensief volgens NHG-richtlijnen en meldingen van bijwerkingenautoriteiten.
- Ouderen: verhoogde kans op hypotensie, sedatie en valrisico; overweeg dosisvermindering (ongeveer de helft van de normale startdosis) en frequente controles.
- Zwangerschap/Borstvoeding: overleg met huisarts of psychiater vóór start; risico op neonatale bij-effecten en extrapiramidale symptomen bij de pasgeborene mogelijk.
- Kinderen: absoluut vermijden bij <6 maanden oud; bij oudere kinderen strikt gewichtsgedoseerd (ongeveer 0,5–0,55 mg/kg per dosis) en alleen onder specialistisch toezicht.
Interacties Met Activiteiten (Autorijden, Alcohol)
Chlorpromazine veroorzaakt sterke sedatie en kan orthostatische hypotensie geven.
Begin geen autorijden of bedienen van machines bij de start van therapie of na dosisverhogingen.
Gelijktijdig gebruik van alcohol of andere CNS-depressiva verhoogt sedatie en het risico op ademhalingsdepressie.
Q&A — “Mag Ik Autorijden Na Inname?”
Antwoord: Niet adviseren binnen 24 uur na start of na een aanzienlijke dosisverhoging.
Bij stabiele, laaggedoseerde onderhoudstherapie is rijgeschiktheid een individuele beoordeling door huisarts of specialist.
- Checklist Voor Rijgeschiktheid:
- Geen opvallende sedatie overdag
- Geen recentelijke dosisverhoging
- Geen duizeligheid of flauwvallen bij opstaan
- Arts of specialist heeft rijgeschiktheid bevestigd
Basisinformatie Over Gebruik
INN, Merknamen
| Land/Regio | Merknaam | Verpakkingsvorm |
|---|---|---|
| Verenigde Staten | Thorazine, Ormazine, Thorazine Spansule | Tabletten 10–200 mg; injectie 25 mg/mL |
| Verenigd Koninkrijk | Largactil | Tabletten 10–100 mg; orale oplossing; injectie |
| Frankrijk/Europa | Largactil | Dragée; oplossing injecteerbaar |
| Verschillende landen | Chlorpromazine, Clorpromazina, Chlorpromazinum | Generieke tabletten en ampullen |
Juridische Classificatie (CBG-Status)
Chlorpromazine is in alle genoemde jurisdicties voorschriftplichtig (Rx).
Regelgeving en markttoezicht vallen in Nederland onder het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en binnen de EU onder de EMA.
Bijwerkingmeldingen verlopen via nationale instantie Lareb; apothekers en artsen rapporteren serieuze ADR’s.
- Definities:
- CBG: College ter Beoordeling van Geneesmiddelen — nationaal markttoezicht.
- EMA: European Medicines Agency — Europees regulatoir kader.
- Lareb: Nationaal bijwerkingencentrum voor meldingen van bijwerkingen.
- NHG: Nederlands Huisartsen Genootschap — richtlijnen voor huisartsen.
Doseringsgids
Standaardregimes (Volgens NHG-Richtlijnen)
- Volwassenen (psychose/schizofrenie): start 25–100 mg drie keer per dag en bouw geleidelijk op.
- Onderhoudsdoseringen liggen typisch tussen 200–800 mg per dag, verdeeld over 2–4 doses.
- Bij misselijkheid/braken: 10–25 mg oraal elke 4–6 uur als korte kuur.
- Toedieningsvormen: tabletten 10–200 mg, orale oplossing (vaak 10 mg/mL), injectie 25 mg/mL.
| Indicatie | Startdosis | Onderhoud |
|---|---|---|
| Acute psychose | 25–100 mg 3x/dag | 200–800 mg/dag verdeeld |
| Misselijkheid | 10–25 mg elke 4–6 uur | Kortdurend tot klachten verdwijnen |
| Preoperatieve angst | 25–50 mg 1 uur voor ingreep | Niet van toepassing |
Aanpassingen Bij Comorbiditeiten
Ouderen: begin met ongeveer de helft van de standaardstartdosis en monitor hypotensie en sedatie.
Liver- of nierinsufficiëntie: dosisreductie en langzamere opbouw vanwege risico op accumulatie en meer CNS-effecten.
Q&A — “Wat Te Doen Bij Een Vergeten Dosis?”
Neem de gemiste dosis zodra u zich herinnert tenzij het bijna tijd is voor de volgende dosis.
Dubbel innemen om een gemiste dosis in te halen wordt afgeraden.
Bij intramusculaire of intraveneuze injecties contact opnemen met apotheek of behandelend arts voor instructies.
Interactietabel
Voeding En Dranken
| Voedsel/Drink | Interacties | Sterkte | Monitoring/Raad |
|---|---|---|---|
| Alcohol | Verhoogde sedatie en ademhalingsdepressie | Hoog | Sterk afraden tijdens behandeling |
| Grapefruit | Beperkte data; waakzaam bij CYP-interacties | Matig | Bij twijfel apotheker raadplegen |
Veelvoorkomende Geneesmiddelinteracties
| Gevaarlijke Combinatie | Effect | Sterkte | Monitoring/Raad |
|---|---|---|---|
| Antihypertensiva | Verhoogd risico op orthostase en syncope | Matig | Controle bloeddruk bij start/aanpassing |
| QT-verlengende middelen (bijv. sommige macroliden, anti-aritmica) | Verhoogd risico op torsades de pointes | Hoog | ECG-monitoring en vermijding indien mogelijk |
| CNS-depressiva, opioïden, benzodiazepinen | Synergetische sedatie en ademhalingsdepressie | Hoog | Als combinatie onvermijdelijk: dosissen verlagen en observeren |
| Antiparkinsonmiddelen (bijv. levodopa) | Functioneel antagonisme; verslechtering motoriek | Matig | Overleg bij extrapiramidale symptomen |
Gebruikerservaringen & Trends
Casussen Op Thuisarts.nl
Patiënten melden vaak sedatie tijdens de eerste weken van behandeling.
Gewichtsveranderingen en verminderde alertheid komen regelmatig voor in ervaringsverslagen.
Sommige gebruikers melden goede controle van psychotische symptomen, andere ervaren hinderlijke extrapiramidale bijwerkingen.
- Anonimiseerde casus: “Na twee weken sterk suf, huisarts heeft dosis verlaagd en klachten namen af.”
- Anonimiseerde casus: “Effect op hallucinaties binnen dagen, maar wel tremor en stijfheid.”
Feedback Van De Consumentenbond
Thema’s in feedback: beschikbaarheid van generieke alternatieven, prijsvergelijking en heldere informatie bij apotheken.
Consumenten willen duidelijke bijsluiters en concrete uitleg over bijwerkingen en alternatieven.
- Praktische notitie NL: verwijs patiënten naar apotheek.nl voor bijsluiter en naar Lareb voor bijwerkingenmeldingen.
- Kruidvat en vergelijkbare drogisterijen mogen geen receptplichtige Largactil zonder recept afleveren.
- Advies: bij twijfel altijd huisarts consulteren voor medicatieherziening.
Toegang & Aankoopmogelijkheden
Apotheek.nl En Lokale Apotheken
Largactil/chlorpromazine is voorschriftplichtig; een geldig recept van huisarts of GGZ-psychiater is vereist voor aflevering.
Apotheek.nl biedt bijsluiter- en leveringsinformatie en de apotheek geeft counselaan bij afhalen.
Onze online apotheek levert discreet in Nederland na ontvangst van een geldig recept, met leveringstijden variërend op basis van locatie en voorraad.
OTC-Vs Receptplichtige Regels
Largactil/chlorpromazine valt onder Rx-only; drogisterijen mogen geen aflevering zonder recept doen.
- Checklist Voor Apotheekbezoek:
- Geldig recept van arts
- Identiteitsbewijs indien gevraagd
- Actuele medicatielijst en allergieën
- Vragen voor de apotheker: bijwerkingen, rijgeschiktheid, interacties
Vergoeding: geneesmiddelen op medische indicatie vallen normaliter onder de basisverzekering (Zvw); controleer polisvoorwaarden en eventueel benodigde machtiging bij zorgverzekeraar.
Werkingsmechanisme & Farmacologie
Eenvoudige Uitleg
Chlorpromazine is een eerstegeneratie antipsychoticum in de phenothiazinegroep (ATC N05AA01).
Het werkt voornamelijk als D2-dopamine-antagonist en heeft ook effecten op serotonine- en histaminereceptoren, wat bijdraagt aan vermindering van psychotische symptomen en sedatie.
- Definitielijst Receptortypen:
- D2: Dopaminereceptor — antagonisme vermindert positieve psychotische symptomen.
- 5-HT: Serotoninereceptoren — moduleren stemming en bijwerkingenprofiel.
- H1: Histaminereceptor — mediatie van sedatie en gewichtstoename.
Klinische Termen
ATC-code: N05AA01 — phenothiazines met alifatische zijketen.
Farmacokinetiek: beschikbaar als orale tabletten en intramusculaire/intraveneuze injectie; uitgebreide weefseldistributie en levermetabolisme zorgen voor voorzichtigheid bij leverinsufficiëntie.
| Receptorprofiel | Effect |
|---|---|
| D2 Antagonisme | Antipsychotisch effect op positieve symptomen |
| H1 Antagonisme | Sedatie en gewichtstoename |
| 5-HT Antagonisme | Invloed op stemming en bijwerkingen |
Indicaties & Off-Label Gebruik
Geregistreerde indicaties omvatten schizofrenie/psychose, misselijkheid/braken (10–25 mg), bipolaire manie, preoperatieve angst (25–50 mg) en kortdurend gebruik bij singultus/hics.
- Off-label gebruik: acute agitatie en ernstige gedragsstoornissen — alleen onder specialistisch toezicht.
- Richtlijnkader NL: NHG en specialistische richtlijnen adviseren eerst-line alternatieven en zorgvuldige risicobeoordeling voordat chlorpromazine wordt voorgeschreven.
- Indicatie-En Aanbevolen Doses:
- Schizofrenie/Psychose: start 25–100 mg 3x/dag, onderhoud 200–800 mg/dag.
- Misselijkheid/Vomitus: 10–25 mg elke 4–6 uur oraal.
- Preoperatieve Angst: 25–50 mg 1 uur vooraf.
- Singultus/Hiccups: kortdurend tot symptomen verdwijnen.
Belangrijkste Klinische Bevindingen
Effectiviteit: chlorpromazine heeft bewezen antipsychotische werking en is vooral effectief bij acute psychose; historisch een hoeksteen in psychiatrie.
Belangrijkste risico’s omvatten tardieve dyskinesie, neuroleptic malignant syndrome, leukopenie, QT-verlenging en verlaging van de epileptische drempel.
| Effectiviteit | Belangrijkste Risico’s |
|---|---|
| Bewezen effect op positieve symptomen | Tardieve dyskinesie, NMS, leukopenie, QT-verlenging |
Monitoring: bij risicofactoren ECG voor start en periodiek; baseline bloedbeeld en leverfuncties; herhaalde controles bij klinische indicatie.
- Monitoringinterval-Checklist:
- Baseline: medische voorgeschiedenis, ECG bij verdenking cardiaal risico, CBC, LFT’s.
- Eerste week: wekelijkse controles voor sedatie en orthostase.
- Vervolgens: maandelijks x3, daarna kwartaalcontroles en jaarlijkse neurologische screening op tardieve dyskinesie.
Matrix Van Alternatieven
| Medicijn | Klasse | Effectiviteit | Bijwerkingenprofiel | Vereist Monitoring | Indicatiepreferentie (NHG) |
|---|---|---|---|---|---|
| Haloperidol | Typisch | Hoog bij acute agitatie | Hoger risico EPS | Beperkt; ECG indien risicofactoren | Acute agitatie |
| Risperidon | Atypisch | Vergelijkbaar voor positieve symptomen | Metabool risico lager dan olanzapine | Gewicht, lipiden, glucose | Veelgebruikte eerstekeus in volwassenzorg |
| Olanzapine | Atypisch | Effectief | Hoog metabool risico | Metabole monitoring | Bij bepaalde patiënten voorkeursmiddel |
| Clozapine | Atypisch | Superieur bij therapieresistente schizofrenie | Agranulocytose risico | Regelmatige CBC (strikt) | Therapieresistentie |
Praktische overwegingen: atypische middelen geven minder tardieve dyskinesie maar meer metabole bijwerkingen.
Kosten: generieke chlorpromazine is vaak goedkoper; vergoedingen kunnen via basisverzekering plaatsvinden afhankelijk van indicatie en polis.
Veelgestelde Vragen
- Is Largactil verslavend? Nee, het veroorzaakt geen afhankelijkheid zoals opioïden, maar abrupt stoppen kan ontwenningsverschijnselen of terugkeer van symptomen geven; geleidelijke afbouw onder begeleiding is vereist.
- Kan ik alcohol drinken tijdens behandeling? Niet aanbevolen; alcohol verhoogt sedatie en gevaar voor ademhalingsdepressie.
- Hoe meld ik bijwerkingen? Meldingen via Lareb.nl of via de apotheek/arts; bij ernstige symptomen direct spoedzorg inschakelen.
- Zie ook Q&A over autorijden en vergeten dosis in eerdere secties.
Aanbevolen Visuele Content (SEO/UX)
Aanbevelingen voor visuals: interactieve dosiscalculator (gewicht en indicatie), beslisboom voor start/stop en contra-indicatie-infographic.
Gebruik tabellen voor interacties en checklists voor apotheekbezoek en monitoring.
UX-tip NL: link naar apotheek.nl bijsluiter, NHG-richtlijnen en Lareb voor betrouwbare bronnen en E‑E‑A‑T.
- Voorstellen:
- Dosiscalculator
- Beslisboom Start/Afbouw
- ECG-monitoringschema
Registratie & Regulering
Chlorpromazine staat op de WHO Model List of Essential Medicines en is in de EU en VS geregistreerd als voorschriftplichtig geneesmiddel.
In Nederland valt het markttoezicht onder het CBG; Europese richtlijnen worden uitgegeven door de EMA.
Farmacovigilantie: bijwerkingen centraal melden via Lareb; fabrikanten en zorgverleners zijn verplicht ernstige ADR’s te rapporteren.
- Stappenplan ADR-melding:
- Documenteer symptomen en medicatiegeschiedenis.
- Meld via Lareb.nl of via zorgverlener.
- Volg advies van arts voor vervolgonderzoek of onmiddellijke zorg.
Opslag & Hantering
Algemene opslag op kamertemperatuur 20–25°C en bescherm tegen vocht en licht.
Injectievloeistof niet invriezen en controleren op partikels vóór gebruik.
Transporteer in originele verpakking en bewaar buiten bereik van kinderen.
- Checklist Opslag:
- Kamertemperatuur 20–25°C
- Bescherm tegen vocht en direct zonlicht
- Controleer injectieampullen op partikels en houdbaarheidsdatum
- Ongebruikte/overgebleven verpakking terugbrengen naar apotheek
Richtlijnen Voor Juiste Toepassing (Monitoring & Follow-Up)
Baseline vóór start: volledige medische voorgeschiedenis, medicatielijst, ECG bij cardiaal risico, bloedbeeld en leverfuncties.
Registratie van gewicht, bloeddruk en vitale functies bij aanvang.
- Follow-Up Schema Aanbeveling:
- Eerste week: wekelijkse controles voor sedatie en orthostase.
- Daarna: maandelijks gedurende drie maanden.
- Vervolgens: kwartaalcontroles en jaarlijkse neurologische evaluatie voor tardieve dyskinesie.
Stop- en overdoseringsprotocol: bij vermoeden van overdosis direct spoedcontact; bij beëindiging geleidelijk afbouwen onder begeleiding.
| Alarmsymptoom | Actie |
|---|---|
| Koorts met stijfheid/rillingen (mogelijk NMS) | Direct spoedzorg, stop medicatie |
| Plotseling hartritmestoornissen of syncope | ECG en spoed evaluatie |
| Aanhoudende bloedarmoede of infecties | Controle CBC en arts raadplegen |
Levering In Hele Nederland
| Stad | Regio | Bezorgtijd |
|---|---|---|
| Amsterdam | Noord-Holland | 9–14 dagen |
| Rotterdam | Zuid-Holland | 9–14 dagen |
| Den Haag | Zuid-Holland | 9–14 dagen |
| Utrecht | Utrecht | 9–14 dagen |
| Eindhoven | Noord-Brabant | 9–14 dagen |
| Tilburg | Noord-Brabant | 9–14 dagen |
| Groningen | Groningen | 9–14 dagen |
| Almere | Flevoland | 9–14 dagen |
| Breda | Noord-Brabant | 9–14 dagen |
| Nijmegen | Gelderland | 14–21 dagen |
| Enschede | Overijssel | 14–21 dagen |
| Haarlem | Noord-Holland | 14–21 dagen |
| Arnhem | Gelderland | 14–21 dagen |
| ‘s-Hertogenbosch | Noord-Brabant | 14–21 dagen |
Slotopmerkingen Voor Patiënten
Chlorpromazine (Largactil) is een effectief eerstegeneratie antipsychoticum maar vraagt om zorgvuldige inzet en monitoring.
Bespreek altijd individuele risico’s met uw voorschrijvend arts en laat bijwerkingen melden via de apotheek of Lareb.
Onze apotheek levert discreet in Nederland na ontvangst van een geldig recept en adviseert over veiligheid, rijgeschiktheid en interacties.