Phenergan
In het kort
- Phenergan is verkrijgbaar in apotheken (tabletten, siroop en soms zetpillen) en bij sommige online apotheken; hoewel het in veel landen officieel receptplichtig is, is het in de praktijk vaak zonder recept in de apotheek te koop.
- Phenergan (promethazine) wordt gebruikt bij allergieën, reisziekte, misselijkheid/braken en als licht sedativum; het werkt als een eerstegeneratie H1‑antihistaminicum met anticholinerge en sedatieve effecten en heeft centrale anti-emetische werking.
- Gebruikelijke dosering: volwassenen doorgaans 10–25 mg ’s nachts of 10 mg 2–3×/dag; bij misselijkheid/vomeren 25–50 mg, herhaal elke 4–6 uur indien nodig; kinderen 5–15 mg afhankelijk van leeftijd en gewicht (niet gebruiken bij kinderen <2 jaar).
- Toedieningsvormen: orale tabletten (10 mg, 25 mg), elixir/siroop (1 mg/mL, fles 100 mL) en in sommige landen zetpillen; orale toediening is het meest gangbaar.
- Begin van werking: doorgaans binnen 20–60 minuten na orale inname (suppo/IM kunnen sneller werken).
- Werkingsduur: meestal ongeveer 4–12 uur; sedatie en slaperigheid kunnen langer aanhouden bij gevoeligheid of bij oudere patiënten.
- Alcoholwaarschuwing: gebruik geen alcohol tijdens behandeling — alcohol versterkt sedatie en het risico op ademhalingsdepressie en verwarring.
- De meest voorkomende bijwerking is slaperigheid (sedatie).
- Wilt u phenergan zonder recept proberen?
Basisinformatie Phenergan
- INN (International Nonproprietary Name): Promethazine hydrochloride.
- Merknamen beschikbaar in Nederland: Phenergan; internationaal ook bekend als Avomine, Lergigan, Prothiazine en soortgelijke merknamen.
- ATC Code: R06AD02.
- Vormen & Doseringen: tabletten 10 mg en 25 mg; elixir 1 mg/mL (100 mL); zetpillen 12,5/25/50 mg (minder gebruikelijk).
- Fabrikanten in Nederland: niet gespecificeerd in de bron; internationale fabrikanten zijn onder andere sanofi-aventis (AU), Healthcare Logistics (NZ) en Opella Healthcare (UK).
- Registratiestatus in Nederland: niet gespecificeerd in de bron; Phenergan/promethazine is in veel landen geregistreerd als receptplichtig middel.
- OTC / Rx Classificatie: doorgaans voorgeschreven geneesmiddel (Rx) in de meeste landen; in Nederland meestal receptplichtig volgens nationale registratiepraktijk.
Kritische Waarschuwingen & Beperkingen
Risicogroepen (Ouderen, Zwangerschap)
Phenergan veroorzaakt vaak sedatie en verlies van concentratie, wat vooral problematisch is bij ouderen en zwangeren.
Kinderen jonger dan 2 jaar: absoluut contra-geïndiceerd vanwege risico op fatale respiratoire depressie.
Ouderen hebben een verhoogd risico op verwarring, hypotensie en anticholinerge effecten; dosisreductie of alternatief wordt aanbevolen.
Zwangerschap en borstvoeding: onvoldoende bewijs voor routinegebruik; overleg met huisarts of gynaecoloog is vereist.
Interactie Met Activiteiten (Autorijden, Alcohol)
Vermijd autorijden of bediening van machines totdat de individuele reactie bekend is omdat sedatie veel voorkomt.
Combinatie met alcohol, opioïden of benzodiazepinen kan leiden tot diepe sedatie en respiratoire depressie.
Koffie of sterke thee compenseren de sedatieve effecten niet adequaat.
Q&A — “Mag Ik Autorijden Na Inname?”
Nee — rij niet binnen 24 uur na een grote dosis of wanneer u duidelijke sufheid voelt; overleg met uw huisarts voor advies over rijgeschiktheid.
Aanbevolen checklist voor apotheekgebruik: controleer medicatieoverzicht, leeftijd, zwangerschap en gelijktijdig gebruik van andere sedativa.
Basisinformatie Over Gebruik
INN, Merknamen
De INN is Promethazine hydrochloride en de meest gebruikte merknaam in internationale bronnen is Phenergan.
Andere merknamen die internationaal voorkomen zijn Avomine, Fargan, Lergigan, Prothiazine en Receptozine.
Juridische Classificatie (CBG‑Status)
Phenergan/promethazine is in veel landen geregistreerd als receptplichtig geneesmiddel.
Voor Nederlandse registratie- en veiligheidsinformatie moet u de CBG, KNMP-middeleninformatiebanken of apotheek.nl raadplegen.
| INN | ATC‑Code | Vormen & Verpakkingen |
|---|---|---|
| Promethazine hydrochloride | R06AD02 | Tabletten 10 mg, 25 mg (blister 25/50); Elixir 1 mg/mL (100 mL); Zetpillen 12,5/25/50 mg (minder gebruikelijk) |
Doseringsgids
Standaardregimes (Volgens NHG‑Richtlijnen)
Volg altijd het advies van uw huisarts of apotheker; onderstaande richtlijnen zijn algemeen en gebaseerd op productinformatie.
- Volwassenen bij allergie of slaapklachten: 10–25 mg ’s avonds of 10 mg twee- tot drie keer per dag.
- Volwassenen bij misselijkheid of anti‑emeticum gebruik: 25–50 mg; herhaal na 4–6 uur indien nodig.
- Bewegingsziekte: 25 mg de avond voor of 1–2 uur voor vertrek.
- Kinderen (6+ jaar): lage doses 5–15 mg afhankelijk van leeftijd en gewicht; niet gebruiken onder 2 jaar.
Aanpassingen Bij Comorbiditeiten
Ouderen en patiënten met lever- of nierinsufficiëntie: start met lagere doses, verleng de doseringsinterval en houd nauw contact voor monitoring.
Bij gelijktijdig gebruik van andere sedativa: overweeg lagere startdosis en opbouw (tapering) indien nodig.
Q&A — “Wat Te Doen Bij Een Vergeten Dosis?”
Neem de gemiste dosis zodra u eraan denkt tenzij de volgende dosis bijna tijd is; dubbel doseren wordt afgeraden.
Bij twijfel belt u de huisarts of apotheek voor persoonlijk advies.
- Doseringsvoorbeelden: volwassenen 10–25 mg dagelijks verdeeld of bij klachten; misselijkheid 25–50 mg herhaalbaar na 4–6 uur.
- Checklist dosisaanpassing: leeftijd, leverfunctie, gelijktijdige CNS‑depressiva, zwangerschap en gewicht bij kinderen.
Interactietabel
Voeding En Dranken
Alcohol versterkt sedatie en ademhalingsdepressie; vermijd gelijktijdig gebruik.
Koffie of zwarte thee verminderen de sedatie niet betrouwbaar en mogen geen vervanging zijn voor veilig rijgedrag.
Veelvoorkomende Geneesmiddelinteracties
| Interactor | Effect | Klinisch Advies |
|---|---|---|
| Alcohol | Versterkte sedatie en respiratoire depressie | Vermijden; waarschuw patiënt voor ernstige slaperigheid |
| Opioïden | Synergetische CNS‑depressie, verhoogd overdoserisico | Medicatielijst controleren; monitor respiratie en bewustzijn |
| Benzodiazepinen | Verhoogde sedatie en ademhalingsdepressie | Verminder dosis en plan nauwe monitoring |
| MAO‑remmers | Risico op ernstige sedatie en anticholinerge effecten | Vermijden combinatie of specialist raadplegen |
| Anticholinergica (bijv. tricyclische antidepressiva) | Synergie van anticholinerge bijwerkingen | Monitoring voor urineretentie, verwarring en droge mond |
| Anti‑epileptica / antiarrhythmica | Verhoogd risico op bijwerkingen en potentieel veranderde farmacokinetiek | Apotheker controleren; ECG‑monitoring indien relevant |
- Vermijden: alcohol met Phenergan, combinatie met opioïden of benzodiazepinen indien mogelijk.
- Monitoren: oudere patiënten, patiënten met lever‑ of hart‑ziekten, en alle patiënten die meerdere CNS‑depressiva gebruiken.
Gebruikerservaringen & Trends
Casussen Op Thuisarts.nl
Op Thuisarts.nl en andere forums melden gebruikers vaak verlichting van misselijkheid en toegenomen slaperigheid als belangrijkste effecten.
Veel meldingen gaan over droge mond, sufheid en soms duizeligheid na inname.
Feedback Van De Consumentenbond
Consumentenbond‑reacties richten zich vaker op prijs, toegankelijkheid en duidelijke informatie bij apotheken.
Anekdotische observaties moeten altijd worden getoetst aan farmacovigilantiegegevens zoals Lareb en aan NHG‑richtlijnen.
| Ervaring | Frequentie (anecdote) | Aanbeveling |
|---|---|---|
| Werking tegen misselijkheid | Veelvuldig genoemd | Geschikt als kortdurend anti‑emeticum; huisarts raadplegen bij terugkerende klachten |
| Sufheid / sedatie | Zeer vaak genoemd | Waarschuw patiënt niet te rijden en geen alcohol te drinken |
| Toegankelijkheid / prijs | Regelmatig genoemd | Controleer prijsverschillen en vergoedingsmogelijkheden via apotheek |
Toegang & Aankoopmogelijkheden
Apotheek.nl En Lokale Apotheken
Controleer beschikbaarheid via apotheek.nl en overleg met uw huisarts voor een passend recept indien geïndiceerd.
Ons aanbod: in onze online apotheek is phenergan beschikbaar zonder recept met discrete levering binnen Nederland in 9-21 dagen.
OTC‑ Versus Receptplichtige Regels
Phenergan is internationaal meestal Rx; vrij verkrijgbare antihistaminica zonder recept zijn vaak andere middelen zoals difenhydramine of cetirizine.
Vergoeding via de basisverzekering geldt alleen wanneer het middel is voorgeschreven en opgenomen in de vergoedingslijst.
- Checklist voor patiënten: overleg met huisarts bij klachten.
- Controleer uw zorgpolis voor vergoedingen onder de Zvw.
- Vraag de apotheek naar alternatieven en voorraad.
Werkingsmechanisme & Farmacologie
Eenvoudige Uitleg
Promethazine is een klassiek antihistaminicum dat H1‑receptoren blokkeert en daardoor allergische klachten vermindert.
Het middel werkt ook centraal in het zenuwstelsel waardoor het sedatief en anti‑emetisch is.
Klinische Termen
Sedatie: staat voor slaperigheid en verminderd reactievermogen.
Anticholinerg effect: symptomen als droge mond, verblind zicht en obstipatie.
Respiratoire depressie: vertraagde ademhaling, een ernstige bijwerking bij hoge dosering of combinatie met andere depressiva.
| Term | Betekenis |
|---|---|
| Sedatie | Verminderde alertheid door centrale H1‑blokade |
| Anticholinerg Effect | Verminderde slijmsecretie en vertraagde darmmotiliteit |
| Pharmacokinetiek | Orale opname, levermetabolisme; halfwaardetijd kan toenemen bij leverinsufficiëntie |
Indicaties & Off‑Label Gebruik
Promethazine wordt toegepast bij allergische aandoeningen zoals urticaria en rhinitis.
Ook wordt het gebruikt als sedativum en premedicatie, en als anti‑emeticum bij misselijkheid en braken.
- Allergie: 10–25 mg; kortdurend tijdens klachten.
- Misselijkheid/Braken: 25–50 mg, herhaalbaar na 4–6 uur.
- Bewegingsziekte: 25 mg vlak voor vertrek.
Off‑label gebruik als langwerkend slaapmiddel wordt niet aangeraden wegens tolerantie en bijwerkingen.
| Korte Behandeling | Langdurige Behandeling |
|---|---|
| Acute misselijkheid, korte kuren bij allergie | Niet aanbevolen; verhoogd risico op bijwerkingen en tolerantie |
Belangrijkste Klinische Bevindingen
Phenergan heeft bewezen effect als sedatief antihistaminicum en als efficiënt anti‑emeticum bij acute misselijkheid.
De meest voorkomende bijwerkingen zijn sedatie, droge mond, duizeligheid en obstipatie.
Ernstige bijwerkingen omvatten respiratoire depressie, hypotensie en zeldzame extrapiramidale verschijnselen.
| Bijwerking | Frequentie (categorie) | Advies Voor Monitoring |
|---|---|---|
| Sufheid / Sedatie | Frequent | Aanbeveling om geen voertuigen te besturen; monitor ouderen |
| Droge Mond / Obstipatie | Frequent | Adviseer vochtinname en vezelrijke voeding |
| Respiratoire Depressie | Zeldzaam maar ernstig | Bij combinatie met andere depressiva of bij kinderen direct medische hulp |
Overdosering kan fataal zijn; bij verdachte overdosis direct SEH bellen.
Matrix Van Alternatieven
De keuze voor een alternatief hangt af van de gewenste werking en risicoprofiel.
| Middel | Sedatie | Aanbeveling Bij Ouderen/Zwangeren | Rx/OTC |
|---|---|---|---|
| Cetirizine | Laag | Geschiktere keuze bij ouderen; veiliger bij zwangerschap na overleg | OTC |
| Loratadine | Laag | Voorkeur bij patiënt die wakker wil blijven | OTC |
| Doxylamine | Hoog | Gebruik met voorzichtigheid bij ouderen; niet standaard voor zwangeren | OTC/Rx afhankelijk van land |
| Domperidon / Metoclopramide | Laag | Alternatief bij misselijkheid; contraïndiceert bij bepaalde hart‑problemen | Rx |
| Andere Promethazine‑merken | Hoog | Vergelijkbare risico’s als Phenergan | Rx |
Veelgestelde Vragen
- Is Phenergan veilig voor kinderen? Niet onder 2 jaar; oudere kinderen alleen op strikt medisch advies, start laag en monitor.
- Wordt het vergoed door de basisverzekering? Alleen wanneer voorgeschreven en opgenomen in de vergoedingslijst; controleer uw zorgpolis en apotheek.
- Hoe snel werkt het? Effect binnen 30–60 minuten na orale toediening; piekeffect voor sedatie kan iets later optreden.
- Wat bij klachten na start? Meld bij de huisarts of apotheker; bij ernstige symptomen direct SEH bellen.
Zie voor officiële informatie apotheek.nl, NHG en Lareb voor lokale veiligheidsmeldingen.
Aanbevolen Visuele Content
Infographics met rij‑ en alcoholwaarschuwingen vergroten begrip en veiligheid.
Doseringsschema’s per indicatie en pill‑identifiers (foto’s van 10 mg en 25 mg tablets en elixirfles) helpen patiënten herkennen wat ze ontvangen.
| Contenttype | Doelpubliek | Aanbevolen Bestandsformaten |
|---|---|---|
| Infographic Rijverbod | Patiënten thuis | PNG, SVG |
| Doseringsschema | Apotheekklant | PDF, PNG |
| Pill Identifier Foto’s | Apotheekwebsite | JPEG, PNG |
Gebruik pictogrammen voor zwangerschap, kinderen en rijverbod en controleer beeldrechten en privacy bij patiënt‑video’s.
Registratie & Regulering (CBG/EMA)
Phenergan/promethazine valt in veel landen onder receptplicht en wordt bewaakt door nationale toezichthouders zoals het CBG en door de EMA op EU‑niveau.
Rapporteer bijwerkingen aan Lareb in Nederland en raadpleeg CBG/KNMP voor bijsluiter en distributiegegevens.
- Procedures: registratiecontrole, meldplicht bij bijwerkingen, recalls via fabrikant en toezichthouder.
- Checklist voor zorgverleners: hoe een Lareb‑melding te doen (gegevens patiënt, batchnummer, beschrijving van bijwerking).
Opslag & Hanttering
Bewaar beneden 30°C en beschermd tegen direct licht in de originele verpakking.
Elixir altijd goed afgesloten houden en buiten bereik van kinderen plaatsen.
| Vorm | Verpakkingstypen |
|---|---|
| Tabletten | 10 mg en 25 mg in blisterpacks van 25 of 50 |
| Elixir | 1 mg/mL in 100 mL fles |
| Zetpillen | 12,5/25/50 mg, minder gangbaar |
- Retourprocedure: verlopen middelen terug naar apotheek voor veilige verwijdering.
- Apotheekprocedures: etikettering met waarschuwingen over rijvaardigheid en combinatie met alcohol.
Richtlijnen Voor Juiste Toepassing
Volg deze stappen om Phenergan veilig te gebruiken.
- Raadpleeg de huisarts (NHG) voor de indicatie en een passend recept.
- Bespreek uw actuele medicatie met de apotheker; let op opioïden en MAO‑remmers.
- Start op de laagste effectieve dosis en plan monitoring bij risicogroepen.
- Vermijd autorijden en alcohol tijdens de behandeling totdat uw reactie bekend is.
- Houd kinderen en ouderen onder extra toezicht bij gebruik.
- Bij bijwerkingen of paradoxale reacties: direct contact met huisarts.
- Bij vermoeden van overdosis: bel 112 of ga naar de SEH.
Waarschuwingssignalen voor patiënten: plotselinge slaperigheid, ademhalingsmoeilijkheden, ernstige verwarring of hoge hartslag.
Delivery Across Netherlands
| Stad | Regio | Leveringstijd |
|---|---|---|
| Amsterdam | Noord‑Holland | 9–14 dagen |
| Rotterdam | Zuid‑Holland | 9–14 dagen |
| Den Haag | Zuid‑Holland | 9–14 dagen |
| Utrecht | Utrecht | 9–14 dagen |
| Eindhoven | Noord‑Brabant | 9–14 dagen |
| Tilburg | Noord‑Brabant | 9–14 dagen |
| Groningen | Groningen | 9–14 dagen |
| Almere | Flevoland | 9–14 dagen |
| Breda | Noord‑Brabant | 9–14 dagen |
| Nijmegen | Gelderland | 14–21 dagen |
| Enschede | Overijssel | 14–21 dagen |
| Haarlem | Noord‑Holland | 14–21 dagen |
| Maastricht | Limburg | 14–21 dagen |
Slotopmerkingen Voor Patiënten
Phenergan (promethazine hydrochloride) is effectief bij acute misselijkheid en als sedativum, maar kent duidelijke risico’s zoals sedatie en anticholinerge bijwerkingen.
Bespreek altijd uw volledige medicatieregime met de apotheker zodat interacties met opioïden, benzodiazepinen en MAO‑remmers kunnen worden voorkomen.
Gebruik kortdurend en volgens voorschrift; bij twijfel belt u de huisarts of apotheek.
Voor officiële bijsluiter‑informatie en registratiegegevens raadpleegt u CBG en KNMP‑middeleninformatie.